Đoán xem cuộn phim cất trong két sắt 50 năm quay cảnh gì

Một người đàn ông đứng sau nhà vào một buổi tối, ném từng mảnh bộ đồ lông lá vào cái thùng phuy đang cháy, và theo lời con trai ông, đó chính là bộ đồ làm nên đoạn phim Bigfoot 1967 nổi tiếng nhất thế giới. Ông ném suốt chừng nửa tiếng, cậu con trai đứng nhìn. Hơn nửa thế kỷ sau, cậu bé ấy, giờ là một chủ trang trại 66 tuổi ở bang Montana, kể lại chuyện này với đạo diễn một bộ phim tài liệu.

Bigfoot, hay Sasquatch, là sinh vật to lớn, lông lá, đi bằng hai chân mà rất nhiều người tin đang sống trong rừng vùng Tây Bắc nước Mỹ. Còn đoạn phim kia là 59 giây quay ở Bluff Creek, bang California, ngày 20/10/1967: một “con” lông đen sải bước dọc bãi trống ven suối, ngoái đầu nhìn máy quay rồi đi mất. Suốt mấy chục năm, nó là bằng chứng số một của dân săn Bigfoot, được đem ra mổ xẻ bởi đủ nhà sinh học, nhà nhân chủng học lẫn thợ làm phục trang Hollywood.

Giờ thì phim tài liệu Capturing Bigfoot của đạo diễn Marq Evans ra rạp ở một số thành phố Mỹ và lên Prime Video đúng ngày 20/10 giờ Mỹ, tròn 59 năm sau ngày quay. Con át chủ bài của phim là một cuộn phim 40 giây, quay từ năm 1966, mà Evans gọi thẳng là buổi tập dượt. Trailer chính thức do kênh của bộ phim đăng tải:

Cuộn phim nằm trong két sắt hơn nửa thế kỷ

Chuyện bắt đầu từ một email. Theo People, cô Teresa Brooks, giảng viên bán thời gian ở trường Olympic College (bang Washington), nơi Evans dạy làm phim tài liệu, tìm thấy một hộp phim 16 ly sau khi cha cô qua đời. Cha cô, ông Norm Johnson, từng điều hành phòng phim của hãng Boeing ở Seattle, quen Roger Patterson và Bob Gimlin, hai người quay đoạn phim năm 1967, qua người em trai. Evans nói chính ông Johnson là người đã tráng đoạn phim nổi tiếng kia.

Vì sao hộp phim bị khóa kỹ như vậy? Brooks kể với Evans rằng mẹ cô tin đoạn phim Bigfoot nhiều khả năng là trò lừa, sợ chồng bị liên lụy nên bắt ông cất hết mọi thứ dính tới nó và không bao giờ nhắc lại. Trong phim, cô có một câu nghe rất đời, được NY Post dẫn lại: “Một phần trong tôi muốn giữ bí mật gia đình.”

Evans kể với Times-Standard rằng lúc đầu ông còn mong đó là bản gốc thất lạc của đoạn phim 1967. Tráng xong mới thấy là “một con Bigfoot khác”, và ông thất vọng mất một lúc. Rồi câu hỏi “vậy đây là cái gì” kéo ông vào nguyên một dự án. Theo People, đoạn phim dài chừng 40 giây cho thấy một Bigfoot dáng gầy hơn đi vào khu rừng trông giống chỗ quay năm 1967, còn ký hiệu trên phim cho biết nó được quay năm 1966. Evans gọi đó là “một lần chạy thử, một buổi tập dượt chưa bao giờ bị bỏ đi”. Nói nôm na thì trước khi lên hình cho cả thế giới xem, Bigfoot cũng phải đi tập.

Business Insider mô tả thêm: trong cuộn phim là một người khác mặc bộ đồ lông, có cả Bob Gimlin cưỡi ngựa, và khu rừng nhìn giống bang Washington, quê của nhóm này, hơn là rừng California.

Con trai lên tiếng, người mặc bộ đồ cũng có mặt

Roger Patterson là cựu ngôi sao rodeo (môn cưỡi ngựa, cưỡi bò kiểu cao bồi) ở thị trấn Yakima, bang Washington. Theo Times-Standard, ông theo dấu Bigfoot từ đầu thập niên 1960, từng làm cả loạt khuôn thạch cao dấu chân Bigfoot, lại từng làm thợ thủ công. Ông mất năm 1972 vì ung thư hạch. Evans kể với People rằng lúc làm đoạn phim năm 1967, Patterson đã biết mình không còn sống được bao lâu, sắp để lại vợ và ba đứa con nhỏ, nên “đánh liều để lại cho họ một thứ gì đó” có thể đỡ đần chuyện cơm áo.

Đoạn phim quả thật đã mang về hàng triệu đô tiền bản quyền suốt mấy chục năm, và gia đình Patterson trước giờ luôn từ chối nói về nó. Vậy mà khi Evans đem cuộn phim mới tới gặp Clint, con trai cả của Patterson, anh lại muốn nói. Clint kể trong phim rằng mẹ anh, bà Patty, đã xác nhận với anh từ nhiều năm trước rằng đoạn phim là dựng. Theo NY Post, khi anh muốn công khai, bà cắt liên lạc với anh, vì tiền bản quyền đoạn phim là nguồn thu duy nhất của bà. “Nghĩa là bố đã nói dối tôi”, Clint nghẹn giọng. “Ông ấy là người hùng của tôi.”

Cũng theo NY Post, mẹ Clint xác nhận với anh rằng ông Bob Heironimus có tham gia trò dựng phim. Heironimus, nay ngoài 80 tuổi, từ lâu vẫn nhận mình là người mặc bộ đồ Bigfoot năm 1967. Newsweek dẫn lời tạp chí Variety rằng ông có “dáng đi lắc lư quen quen”, tức giống hệt dáng con vật trong phim. Còn chuyện thùng phuy, Evans kể với People: “Clint nói anh tận mắt thấy bố đốt bộ đồ sau nhà vào một đêm, trong một cái thùng lớn. Ông ấy mất chừng 30 phút ném từng mảnh vào lửa.”

“Tôi không thích làm người nói dối. Và tôi sẵn sàng nói ra sự thật”, Clint nói trong phim.

Dân săn Bigfoot chia phe

Với cộng đồng mê Bigfoot, Business Insider ví bộ phim như “một quả bom hạt nhân”. Trong phim, theo NY Post, ông Larry Lund, 80 tuổi, được gọi là “thám tử Sasquatch”, xem cuộn phim xong thì chốt: “Chắc chắn là giả, chắc chắn có tập dượt.” Rồi ông nói: “Tôi thấy mất mát sâu sắc”, vừa nói vừa lắc đầu. Ông Greg Long, tác giả cuốn sách The Making of Bigfoot, gọi cuộn phim là bằng chứng không chối được.

Phía bên kia thì chưa chịu. Ông Matt Moneymaker của nhóm săn Bigfoot BFRO, khi nghe tin sắp có cuộn phim chứng minh đoạn 1967 là dựng, phản ứng ngay: thời AI rồi, cho dù người ta có tìm được cuộn phim nào đó, ai biết thứ chiếu ra có đúng là thứ nằm trên cuộn phim hay không. Evans thì than với Business Insider rằng giống như hồi cái gì cũng bị gọi là tin giả, giờ chỉ cần một thứ có thể làm bằng AI là mọi thứ đều có thể bị gạt đi vì nghi là AI.

Bob Gimlin, người còn lại trong cặp quay phim năm 1967, có tên trong dàn nhân vật của phim tài liệu. Theo Newsweek, ông vẫn tiếp tục phủ nhận chuyện hai người dàn dựng. Business Insider dẫn lại bài của một thành viên diễn đàn Reddit về Bigfoot, đọc mà thương: “Tôi biết là mình đang cố tự gồng.” Anh Eric Palacios, chủ một kênh YouTube chuyên săn sinh vật bí ẩn, xem phim ở liên hoan SXSW hồi tháng 3 xong thì đổi ý về đoạn phim 1967, lên video kể lại, và bị chính dân trong giới chỉ trích, quấy rối. Anh nói với Business Insider rằng bộ phim chưa chắc làm anh thôi tin có Bigfoot, nhưng đã làm anh đổi cách nhìn về cộng đồng này “100%”.

Cũng nói cho công bằng, cuộn phim 1966 tới giờ mới chủ yếu được đội làm phim mô tả. Các bài báo tụi mình đọc chưa nhắc tới cuộc giám định độc lập nào, nên phe hoài nghi vẫn còn chỗ để bám.

Muốn vạch Bigfoot, trước hết phải trả tiền cho Bigfoot

Chi tiết làm tụi mình suýt sặc nằm ở chuyện bản quyền. Theo The Wall Street Journal, đội Capturing Bigfoot đã phải trả 30.000 đô (khoảng 783 triệu đồng, theo giá bán USD của Vietcombank ngày 19/10/2026 là 26.100 đồng) để được dùng đoạn phim năm 1967. Muốn chứng minh một đoạn phim là dựng thì việc đầu tiên vẫn là xin phép, và trả tiền, cho chính đoạn phim đó.

Chuyện tiền nong này khớp với cách Evans nhìn Patterson. Trong một bài Picture Essay được Seattle Times dẫn lại, ông gọi Patterson là “người có ảnh hưởng đầu tiên”, người đã xây thương hiệu, kiếm tiền từ đam mê, biến cả người chê mình thành nội dung từ mấy chục năm trước khi chuyện đó có tên gọi. Trong phim có người còn nói đoạn phim năm 1967 lan khắp nơi trước cả khi người ta có chữ để gọi hiện tượng ấy, theo People.

Lạ là Evans không hề ghét nhân vật của mình. Ông nói với Times-Standard rằng ông thấy Patterson giống một nghệ sĩ đứng ngoài lề, kiểu người yếu thế tự mày mò, và ông xem bộ phim như một dịp ghi nhận cả nền văn hóa mà Patterson đã tạo ra. “Chỉ là ông ấy không quay được một con Bigfoot thật thôi”, Evans nói. Ông cũng nhấn mạnh phim chỉ kể chuyện đoạn phim Patterson, không khẳng định Bigfoot không tồn tại.

Góc hóng: 59 giây và chuyện muốn tin

Ngẫm cũng lạ, một đoạn phim không tiếng, rung lắc, chưa tới một phút, mà giữ được niềm tin của bao nhiêu người suốt 59 năm. Evans nói với Seattle Times một câu tụi mình thấy rất thật: không ai muốn cảm thấy mình bị lừa, nên đổi ý là chuyện khó. Có người vì vậy mà cố bám, có người như ông Lund thì chấp nhận và thấy mất mát. Khổ nhất có lẽ là Clint: giữ bí mật thì thấy mình nói dối, nói ra thì mất liên lạc với mẹ. May là theo lời Evans trong một buổi phỏng vấn, bộ phim cuối cùng lại giúp hai mẹ con nối lại.

Chua chát ở chỗ thời thế đảo chiều. Năm 1967, muốn làm giả một con Bigfoot thì phải may hẳn một bộ đồ lông rồi kiếm người chịu mặc. Năm 2026, cuộn phim cũ được đem ra để vạch trò dựng cảnh thì lại bị nghi là AI, đúng điều Evans than với Business Insider. Ông Patterson chắc không ngờ có ngày đoạn phim của mình được bênh bằng một công nghệ mà thời ông chưa ai nghe tới.

Còn bạn, xem trailer xong, bạn đứng về phe 59 giây ở Bluff Creek hay phe 40 giây trong két sắt?

Hóng tiếp trên Yêu Huế

• Thêm chuyện thế giới kỳ lạ
• Vật thể nghi là máy bay mất tích 89 năm hóa ra là gì?
• Một động tác của John Cena khiến buổi phỏng vấn dừng sớm
• Đầu tượng vua cao ngang người, nằm lấm đất ngay trước nhà

Nguồn tham khảo

• People: The Famed 1967 Bigfoot Film Was an ‘Incredible Hoax,’ Says the Director of a Groundbreaking New Documentary
• New York Post: Original famed Bigfoot footage exposed as hoax after ‘rehearsal’ clip unearthed in new film (10/10/2026)
• Business Insider: The Bigfoot community is being torn apart by a documentary’s new evidence
• Newsweek: New Bigfoot Footage Suggests Famous Sighting Was a Hoax
• The Seattle Times: Filmmaker Marq Evans breaks down ‘Capturing Bigfoot’ documentary (15/10/2026)
• Times-Standard: New doc ‘Capturing Bigfoot’ presents new evidence in Patterson-Gimlin Bigfoot film
• Wikipedia: Capturing Bigfoot (tổng hợp, có dẫn The Wall Street Journal về phí bản quyền và phản ứng của Matt Moneymaker)
• YouTube Capturing Bigfoot: CAPTURING BIGFOOT | GREENBAND TRAILER