Công nhân đứng trên xe nâng cắt tỉa cành hoa sữa đang nở trên phố Hà Nội

“Tội của bác lớn lắm”: câu nhạc sĩ Hoa sữa nghe mỗi mùa thu

ByYêu Huế

Bài Hoa sữa Hồng Đăng viết năm 1978 ra đời khi tác giả chưa một lần nhìn thấy hoa sữa, càng chưa ngửi thấy mùi của nó. Gần nửa thế kỷ sau, đúng tuần này, Hà Nội cho xe nâng ra phố, dự kiến cắt tỉa 992 cây hoa sữa vì mùi quá nồng. Một chung cư thì nối vòi cứu hỏa xịt cho hoa rụng. Còn bài hát cũ lại bị lôi lên mạng, lần này để người ta mượn lời than mùi.

Nghe thì vô lý nhưng có thật. Người viết ra câu “Hoa sữa vẫn ngọt ngào đầu phố đêm đêm” chỉ hình dung mùi hoa bằng trí tưởng tượng. Còn mấy chục năm sau, người dân sống giữa những hàng cây thì chẳng cần tưởng tượng gì nữa, vì đóng cửa rồi mùi vẫn lọt vào nhà.

Một bài hát viết theo đơn đặt hàng

Theo Dân trí và VnExpress, năm 1978 đạo diễn Đức Hoàn đặt nhạc sĩ Hồng Đăng viết nhạc cho phim điện ảnh Hà Nội mùa chim làm tổ, chuyện một mối tình không thành ở Hà Nội những năm đầu tái thiết. Ông gốc Nghệ An, thời gian gắn bó với Hà Nội chưa nhiều, nên bí đề tài cả tháng trời. Phim quay gần xong mà nhạc vẫn chưa có.

Cứu nguy là nhà thơ Nguyễn Hương Trâm, bạn của ông. Bà gợi ý: muốn viết về Hà Nội thì viết về hoa sữa, một loài hoa thơm nhưng hồi đó còn ít người để ý, trồng nhiều ở phố Nguyễn Du. Soha dẫn lời bà Lê Anh Thúy, vợ nhạc sĩ: chỉ riêng cái tên hoa sữa đã đủ mở ra tứ nhạc, dù lúc đó ông chưa biết hoa trông ra sao, thơm thế nào. Dân trí kể ông viết xong chỉ trong vài chục phút.

Có một chi tiết vui nữa mà Soha nhắc: cả bài không có chữ Hà Nội, cũng không gọi tên con phố nào. Vậy mà người nghe cứ thấy hoa sữa là nhận ra Hà Nội. Viết về một mùi hương chưa từng ngửi, về một thành phố không nhắc tên, mà thành bài hát gắn với mùa thu thủ đô gần 50 năm. Giống viết thư tình cho người chưa gặp lần nào, vậy mà đọc lên ai cũng tưởng hai người quen nhau lâu lắm rồi.

Từ sổ chép tay tới cơn sốt cassette

NSND Lê Dung là người hát Hoa sữa đầu tiên, ngay trong phim. Theo Dân trí và VnExpress, lúc đầu bài hát chưa tạo được tiếng vang lớn, chủ yếu được học sinh, sinh viên thích rồi chép tay vào sổ lưu niệm, sau đó chìm dần. Phải tới giữa thập niên 1980, khi ca sĩ Nhã Phương tìm gặp ông xin thu âm, bài hát mới bùng lên. VnExpress viết chính băng cassette của Nhã Phương làm Hoa sữa thành cơn sốt cả nước.

Về sau Thanh Hoa, Thanh Lam, Hồng Nhung, Mỹ Linh, Hồ Quỳnh Hương, Lệ Quyên đều hát lại. Riêng bản của Thanh Lam được nhạc sĩ cưng nhất, tới mức ông từng nói “Không ai hát được bằng Thanh Lam!” (Dân trí dẫn). Bạn nào chưa nghe thì đây là bản Thanh Lam hát năm 1997, nghe xong sẽ hiểu vì sao người ta mê.

“Tội của bác lớn lắm”

Bài hát nổi quá thì cũng có cái giá. VnExpress viết nhiều người cho rằng chính sức lan tỏa của ca khúc đã thúc đẩy việc trồng hoa sữa khắp phố phường Hà Nội. Cây trồng dày thì mùa hoa nở mùi nồng gắt, và người ta biết tìm ai để trách vui.

Dân trí kể sinh thời, cứ mỗi độ thu về là nhạc sĩ lại nhận điện thoại, bên kia nói: “Tội của bác lớn lắm, vì bác mà người ta trồng hoa sữa chật kín đường”. Ông coi đó là chuyện vui trong nghề và hóm hỉnh nhận cái tội ấy. Nghĩ cũng tội ông, viết một bài hát buồn về tình yêu, cuối cùng bị réo như người phụ trách quy hoạch cây xanh.

Nhạc sĩ Hồng Đăng tên thật Phan Đăng Hồng, mất tháng 3/2022. Cuối năm 2021, ông nhận Giải thưởng Bùi Xuân Phái – Vì tình yêu Hà Nội, Dân trí ghi trong những cống hiến được nhắc tới có bài Hoa sữa.

Soha còn kể một chuyện na ná. Câu “Hoa sữa thôi rơi những chiều tan học” trong bài Hà Nội mùa vắng những cơn mưa (Trương Quý Hải phổ nhạc) là của nhà thơ Bùi Thanh Tuấn, viết hồi còn là sinh viên ở TP HCM, lúc chưa từng đặt chân tới Hà Nội. Hai bài hát hoa sữa nổi tiếng, cả hai đều ra đời từ trí tưởng tượng.

Tuần này ở Hà Nội: vòi cứu hỏa, xe nâng và ảnh AI

Mùa hoa năm nay thì chuyện trách vui biến thành chuyện thật. Theo Dân trí, tối 13/10, ban quản lý một chung cư ở phường Định Công cho bảo vệ nối vòi cứu hỏa của tòa nhà, xịt thẳng lên hàng hoa sữa trước sảnh khoảng 10 phút cho hoa rụng bớt. Bảo vệ dọn hoa ngay trong tối, ban quản lý còn nói nếu mùi vẫn nồng thì có thể xịt lần hai. Vòi cứu hỏa vốn để chữa cháy, giờ được giao thêm nhiệm vụ chữa mùi.

Những chùm hoa sữa trắng nở rộ trên tán cây ở một tuyến phố Hà Nội mùa thu
Hoa sữa nở rộ trên nhiều tuyến phố Hà Nội giữa tháng 10. Ảnh: Báo Tuổi Trẻ / YouTube

Một chị ở phố Nguyễn Chí Thanh kể với Kenh14 rằng mùi càng về đêm càng đậm, nhà đóng cả hai lớp cửa vẫn ngửi thấy. Tuổi Trẻ Cười thì gọi đúng tên hiện tượng: dân mạng chia phe. Một phe coi hoa sữa là ký ức mùa thu, phe kia chỉ mong được thở. Một người dùng Threads năn nỉ: “Hà Nội ơi, nếu không thể xóa sổ hoa sữa đi thì mỗi con đường mình trồng một cây thôi được không ạ?”, người khác thì đề nghị thay bằng cây sấu vì có bóng mát, có quả ăn và không có mùi.

Giữa lúc cãi nhau, một tấm ảnh hàng loạt cây hoa sữa bị bọc kín nilon lan trên mạng xã hội. Hoa Học Trò và Tiền Phong sau đó xác nhận đây là ảnh tạo bằng AI, kiểu dân mạng hiến kế cho vui, ngoài đời không ai bọc cây cả. Dân trí ghi nhận tới trưa 15/10, các từ khóa “Hoa sữa”, “Hoa sữa Hồng Đăng” tăng đột biến trên Google Trends sau khi tranh cãi lan rộng, và không ít người mượn chính lời bài hát để than mùi.

Phía thành phố, VnExpress viết lãnh đạo Hà Nội đã giao rà soát mật độ cây. Ngày 15/10, Sở Xây dựng có văn bản yêu cầu cắt tỉa chùm hoa ở những chỗ thật cần, cấm phun hóa chất, đồng thời thống kê để đề xuất bứng chuyển bớt cây ở nơi trồng quá dày rồi gửi thành phố duyệt. Văn bản cũng nhấn mạnh không di dời hay chặt hạ đồng loạt (GenK dẫn Tiền Phong).

Xe nâng chuyên dụng đưa công nhân lên cắt tỉa chùm hoa sữa trên đường phố Hà Nội
Xe nâng đưa công nhân lên cắt tỉa chùm hoa sữa trên phố Hà Nội. Ảnh: Báo Tuổi Trẻ / YouTube

Cắt hoa xong, người ta lại xin về cắm

Theo Ngôi Sao, từ 16 tới 20/10, Công ty Cây xanh Hà Nội dự kiến cắt tỉa 992 cây hoa sữa trên 13 tuyến phố, nhiều nhất là phố Hồ Tùng Mậu. Công nhân đứng trên xe nâng, cắt bớt những đoạn cành ở phần tán đón nhiều nắng để cây không ra hoa tiếp trong mùa này. Cả thành phố có khoảng 14.400 cây hoa sữa, đứng thứ tư sau sấu, bằng lăng và phượng vĩ.

Cảnh vui nhất lại nằm dưới gốc cây. Ngôi Sao và Thanh Niên cùng ghi lại cảnh người đi đường dừng xe, lựa những cành hoa còn đẹp mang về nhà cắm, có người cài luôn một nhành bên gương chiếu hậu xe máy. Một chị nói với Thanh Niên rằng nhà chị xung quanh toàn hoa sữa, tối mở cửa là thơm ngào ngạt, rất thích. Thành phố cắt bớt vì mùi quá nồng, dân thì nhặt về cho thơm nhà. Hoa sữa đúng là có hai hội, hội né và hội nhặt về cắm.

Góc hóng: lỗi không nằm ở bài hát

Nhìn lại thì chẳng ai có lỗi trọn vẹn trong chuyện này. Một nhạc sĩ viết về loài hoa ông chưa từng ngửi, một bài hát được cho là khiến người ta mê hoa tới mức trồng khắp phố, rồi vài chục năm sau cây lớn lên dày đặc, sát cửa sổ nhà người ta. Chính văn bản của Sở Xây dựng cũng nói vấn đề là cây trồng với mật độ quá dày ở một số tuyến phố. Tuổi Trẻ đặt tiêu đề một video rất gọn: xa thơm, gần nồng.

Tụi mình chỉ thấy ngẫm cũng lạ. Người viết ra bài hát quen thuộc nhất về hoa sữa lại là người chưa từng bị mùi hoa sữa làm phiền lúc cầm bút. Có khi nhờ vậy mà câu hát mới ngọt ngào được, vì mùi trong tưởng tượng thì lúc nào cũng vừa đủ.

Còn bạn thuộc phe nào: mùa thu mà thiếu mùi hoa sữa là thấy thiếu, hay đi ngang hàng cây là phải vặn ga cho nhanh?

Hóng tiếp trên Yêu Huế

Nguồn tham khảo

Similar Posts

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *