Đầu tượng vua cao ngang người, nằm lấm đất ngay trước nhà
Đầu tượng Ramses II cao 1,6 mét, gần bằng một người lớn đứng thẳng, nằm nghiêng trong lớp đất ngay trước nhà một ông nông dân Ai Cập. Nguyên bức tượng hồi xưa, theo các nhà khảo cổ tính, cao khoảng 8,5 mét, tức gấp chừng năm lần người trưởng thành. Còn người tìm ra nó, ông Khaled el-Shahat Khalil, lúc đó chỉ đang làm đất như mọi ngày.
Chuyện xảy ra ở làng Behbeit El-Hagar, tỉnh Gharbia, vùng châu thổ sông Nile phía bắc Ai Cập. Bộ Du lịch và Cổ vật Ai Cập công bố phát hiện tối 13/10, kèm loạt ảnh cái đầu đá nằm trong hố đất còn lấm lem.
Một hòn đá lạ trên mảnh đất trước nhà
“Hôm thứ Sáu tôi đang làm trên đất nhà mình thì gặp một hòn đá lạ”, ông Khaled kể với CBS News. “Tôi báo cho cơ quan chức năng, họ tới xem.” Theo Ahram Online, mảnh đất đó nằm ngay trước cửa nhà ông, và thứ ông đụng trúng là một khối đá có khắc chữ.
The New Arab viết rằng ông không tìm cách bê đi hay đem bán, mà báo ngay cho văn phòng cổ vật địa phương. Thanh tra xuống kiểm tra, xác nhận đây là đồ cổ thật, rồi Hội đồng Cổ vật Tối cao Ai Cập cử đoàn tới khai quật cứu hộ. Nói nôm na, khai quật cứu hộ là đào gấp để giữ hiện vật trước khi nó bị hư hại hay thất lạc, khác với những đợt đào lên kế hoạch từ trước.
Hòn đá lạ hóa ra là một khối granite hồng dài hơn một mét. Trên mặt đá còn dấu chữ tượng hình ghi hai tước hiệu của Ramses II là “Vua của Thượng và Hạ Ai Cập” và “Con trai thần Ra”, theo thông báo của Bộ mà CBS dẫn lại. Hòn đá tự khai luôn tên chủ, khỏi ai phải đoán.
Cái đầu đội vương miện kép
Đào cạnh khối đá, đoàn khảo cổ gặp cái đầu khổng lồ. Ông Hisham El-Leithy, Tổng thư ký Hội đồng Cổ vật Tối cao, cho biết nhà vua đội vương miện kép, loại mũ tượng trưng cho việc gộp Thượng và Hạ Ai Cập về một mối. Gần đó còn phần trên của cột tựa sau lưng tượng, khắc một tên hiệu của Ramses II là Hor-Ka-Nakht-Mery-Maat.
Live Science dẫn sách của giáo sư Ai Cập học Joyce Tyldesley giải nghĩa tên này đại ý là “Bò đực mạnh mẽ, người được lẽ phải và sự thật yêu mến”. Thời đó gọi vua là bò đực là khen hết lời, bây giờ đem ra gọi ai thì nên cân nhắc. Pharaoh có nhiều tên hiệu khác nhau, và tên này là một trong số đó.
Một điểm cần nói rõ: dưới đất không có nguyên bức tượng 8,5 mét nằm chờ người ta kéo lên. Live Science lưu ý phần còn lại của bức này chủ yếu là cái đầu. Con số 8,5 mét (tính cả bệ) là ước tính theo tỷ lệ cái đầu, như The New Arab và Egyptian Gazette ghi, và GenK cũng nhấn mạnh đây chỉ là ước tính. Nghe thì hơi hụt hẫng, nhưng riêng cái đầu cao ngang một người đã đủ khiến người ta trố mắt.
Bức tượng thứ hai thì còn nhiều hơn. Phần còn lại dài khoảng 2,4 mét, mất chân và bệ, chiếc khăn trùm đầu sọc của vua (người Ai Cập gọi là nemes) vỡ mất một mảng phía trên. Đầu tượng cũng được tìm thấy, mặt còn rõ nét và giống mặt bức thứ nhất, nên giới chuyên môn cho rằng đây cũng là Ramses II, dù theo ARTnews thì danh tính chưa được xác nhận. Khối granite hồng nằm cách bức tượng này chừng một mét về phía bắc.
Ramses II là ai mà tượng ở khắp nơi
Ramses II, hay còn gọi là Ramses Đại đế, trị vì Ai Cập từ khoảng năm 1279 tới năm 1213 trước Công nguyên, tức hơn 3.200 năm trước. Ông ngồi ngai 66 năm, thuộc hàng lâu nhất lịch sử nước này, theo Live Science. Thời ông, Ai Cập kiểm soát một vùng rộng tới tận Syria bây giờ, và ông cho xây rất nhiều công trình, trong đó có quần thể đền Abu Simbel và những phần mở rộng lớn ở Karnak mà The New Arab nhắc tới.
Live Science viết rằng tượng Ramses II đã được tìm thấy ở khắp Ai Cập. Nói vui thì ông vua này có thói quen đặt tượng mình ở mọi chỗ có thể, kiểu người bây giờ đăng ảnh đại diện lên mọi mạng xã hội. Có điều tượng của ông làm bằng đá granite, nên sống lâu hơn mọi tài khoản mạng.
Làng Behbeit El-Hagar cũng không phải đất trống. Nơi này vốn nổi tiếng với tàn tích một ngôi đền cổ lớn bằng granite dành cho nữ thần Isis. Nhà Ai Cập học Mahmoud Emam ở Đại học Cairo, người từng nghiên cứu khu này nhưng không tham gia đợt đào mới, nói với Live Science rằng trước đây nhóm ông từng công bố hai mảnh kiến trúc mang tên Ramses II tìm thấy gần ngôi đền. Hai bức tượng mới nằm ở phía tây khu đền.
Ông Emam cho rằng Ramses II từng xây dựng lớn ở đây, đồng thời cảnh báo khu di tích đang bị đô thị hóa đe dọa. Theo GenK, các nhà nghiên cứu giờ đang tìm hiểu xem hai bức tượng vốn được dựng tại chỗ, hay được chuyển tới đây vào một thời điểm khác.
Bộ trưởng về tận làng
Thứ Tư 14/10, Bộ trưởng Du lịch và Cổ vật Sherif Fathy cùng Tỉnh trưởng Gharbia Alaa Abdel Moaty về làng gặp ông Khaled. Ông và vợ được trao giấy khen vì sự trung thực và tinh thần trách nhiệm, theo Anadolu và CBS News. Bộ cho biết bộ trưởng nhất quyết phải khen ông ngay tại làng, trên chính mảnh đất của ông, giữa gia đình và bà con hàng xóm.
“Tôi vừa bất ngờ vừa vui khi họ tìm ra thêm cổ vật”, ông Khaled nói với CBS News. “Họ bảo tôi chuyện này có thể làm thay đổi lịch sử cả vùng.” Một ông nông dân đang làm đất trước nhà, vài hôm sau đã có bộ trưởng về tận nơi khen.
Theo The New Arab, bộ trưởng còn tuyên bố khu vực này sẽ được quan tâm khảo cổ nhiều hơn, vì dấu hiệu ban đầu cho thấy dưới đất có thể còn những phát hiện quan trọng khác. CBS cho biết việc khai quật trên đất nhà ông Khaled vẫn đang tiếp tục. Nhìn ảnh Bộ đăng thì khu đất giờ đã được căng bạt che kín, trông như một công trường nhỏ ngay cạnh nhà dân.
Góc hóng: may mà ông chịu báo
Nói cho công bằng, cái đáng nói nhất của chuyện này nằm ở ông Khaled nhiều hơn ở cái đầu đá. Đụng trúng một hòn đá khắc chữ tượng hình trên đất nhà mình, người ta có đủ kiểu suy tính. Ông chọn báo cho nhà chức trách, và như Bộ trưởng Fathy nói, nhờ ông báo kịp mà giới khảo cổ mới đào được bài bản và giữ được hiện vật.
Còn cái làm tụi mình ngẫm mãi là chuyện vị trí. Một bức tượng to gấp năm lần người, của một trong những vị vua nổi tiếng nhất lịch sử, nằm im dưới mảnh đất trước cửa nhà dân không biết bao nhiêu thế kỷ. Ông Emam thì lo khu di tích đang bị nhà cửa, phố xá lấn dần. Ở đời mấy ai biết dưới móng nhà mình có gì, nhất là khi sống cạnh một ngôi đền mấy nghìn năm tuổi.
Còn bạn, nếu một sáng làm vườn trước nhà mà đụng trúng hòn đá khắc chữ lạ, bạn sẽ gọi cho ai đầu tiên?
Hóng tiếp trên Yêu Huế
- Thêm chuyện thế giới kỳ lạ
- Chó 10 tuổi sống sót 34 ngày một mình giữa rừng Yellowstone
- Biệt thự gần 274 tỷ bị hố tử thần nuốt tới cửa
- Chim gỗ trị giá gần 400 tỷ đồng – chuyện thật như đùa
Nguồn tham khảo
- CBS News: An Egyptian farmer found “an unusual stone.” It led archaeologists to pieces of statues for an ancient king
- Live Science: 2 giant Ramesses II statues, one wearing a double crown, discovered by man in Egypt
- Ahram Online: Egypt discovers remains of two colossal statues of Ramses II
- Anadolu Agency: Egyptian villager’s chance discovery leads archaeologists to colossal statue head of Ramses II
- The New Arab: Egyptian villager’s chance find reveals giant Ramesses II statue
- ARTnews: Monumental Statues of Ramses II Discovered in Egypt
- GenK: Người đàn ông bất ngờ phát hiện di tích tượng Pharaoh Ramses II cao gần 9 mét ngay trên đất nhà mình
- Egyptian Gazette: A farmer’s discovery brings Ramesses II back into view in Egypt’s Nile Delta
- Bộ Du lịch và Cổ vật Ai Cập trên X: thông báo phát hiện ở Behbeit El-Hagar
