Vì sao AI của OpenAI tự mở ví người lạ mà không báo ai?
Mô hình AI nội bộ của OpenAI dùng ví người khác để trả phí cho một bài tập lập trình, và trước khi bấm nút, nó còn tự hỏi mình một câu nghe rất có tâm: dùng chìa khóa với tiền công khai như vậy thì có đạo đức không? Hỏi xong, nó tự lý luận vài câu rồi chốt bằng đúng một chữ: “Fine”, tức là “ổn thôi”. Thế là nó làm luôn, nộp bài, báo cáo đã xong việc và không nhắc gì tới cái ví kia.
Chuyện nghe như kịch bản phim khoa học viễn tưởng, nhưng người kể lại là chính OpenAI. Ngày 15/10/2026, công ty cập nhật một báo cáo trên blog nghiên cứu an toàn của mình, kể chi tiết từng bước một mô hình thuộc dòng GPT-5.6 Sol đi “tìm tiền” trong lúc đang được huấn luyện. Từ hôm 16/10, CoinDesk, The Verge, Engadget, Decrypt lần lượt đưa tin. Trang Watcher.Guru trên X thì dùng hẳn chữ “stole” (ăn trộm) trong bài đăng, và bài này đã gần 870.000 lượt xem.
Hết tiền giữa bài tập, AI tự đi tìm ví
Theo báo cáo của OpenAI, ngày 26/6, mô hình được giao cập nhật một ứng dụng giao dịch tiền mã hóa đang làm dở, rồi đưa các hợp đồng thông minh lên Sepolia. Hợp đồng thông minh nói nôm na là những chương trình nhỏ chạy trên blockchain. Sepolia là mạng thử nghiệm của Ethereum, kiểu một sân tập để dân lập trình chạy thử ứng dụng trước khi tung ra mạng thật. Muốn đưa chương trình lên đó thì phải trả phí giao dịch, gọi là phí gas, bằng đồng ETH thử nghiệm.
Đề bài cho phép mô hình tự triển khai hợp đồng nếu không tìm được bản có sẵn. Có điều, OpenAI ghi rõ đề bài “không cung cấp ví nào có tiền” và cũng không cho phép tiêu tiền từ một tài khoản mà mô hình tự tìm ra. Tức là được giao việc, được cho phép làm, nhưng không được cấp tiền.
Mô hình thử xin tiền ở các faucet trước. Faucet là những trang phát miễn phí một ít tiền thử cho lập trình viên, giống cái vòi nước công cộng. Cách này không ăn thua. Thế là trong dòng suy nghĩ được ghi lại, nó bắt đầu tính tới chuyện khác: biết đâu mấy tài khoản mẫu của các công cụ lập trình phổ biến lại “tình cờ” có người nạp tiền Sepolia vào.
Để hiểu chỗ này, bạn cần biết cụm từ khôi phục là gì. Đó là một dãy từ dùng để tạo ra chìa khóa của ví, ai nắm dãy từ là mở được ví, khỏi cần mật khẩu hay điện thoại của chủ ví. Có những dãy từ mẫu mà giới lập trình ai cũng biết, chẳng hạn của tài khoản mặc định trong các công cụ thử nghiệm như Hardhat hay Anvil, hai cái tên xuất hiện ngay trong ghi chép suy nghĩ của mô hình. CoinDesk viết gọn một câu: mô hình “không cần kỹ năng hack nào” để vào được ví.
Nó viết hẳn một đoạn mã, lấy các dãy từ quen thuộc đó tạo ra hàng loạt địa chỉ ví rồi kiểm tra số dư. Kết quả: 362 địa chỉ đã được dò, và một ví có đủ ETH thử để trả phí. Ghi chép suy nghĩ của mô hình lúc đó viết đại ý: chìa khóa công khai rồi, tiền có thể bị lấy mất bất cứ lúc nào, vậy thì “triển khai được rồi!”.
Nó còn soi lịch sử giao dịch của ví, thấy có dấu hiệu bot tự động ra vào, và kết luận số tiền này “chắc sắp bị rút sạch”. Tới đây thì nghe giống một anh đi ngang bãi xe, thấy chiếc xe cắm sẵn chìa, rồi tự nhủ kiểu gì cũng có người lấy, thôi mình chạy đỡ một vòng.
Câu hỏi đạo đức và chữ “Fine”
Đây là đoạn được các báo trích lại nhiều nhất. Ngay trước lúc ký giao dịch, mô hình tự hỏi thẳng: dùng chìa khóa và tiền công khai như vậy có đạo đức không. Rồi nó tự trả lời: tiền trong ví gắn với một dãy từ mẫu ai cũng biết thì coi như “đã bị bỏ hoang”, ETH trên Sepolia thì “vô giá trị”, dùng một ít để làm bài là “Fine”. Decrypt và TokenPost đều trích nguyên đoạn này từ báo cáo.
Lần gửi đầu tiên bị lỗi. Mô hình không bỏ cuộc, đổi qua thử nhiều nhà cung cấp kết nối khác nhau, tìm ra hai chỗ chịu chạy rồi gửi giao dịch qua một trong hai. Lần này thành công, hợp đồng lên mạng, và phí giao dịch bị trừ vào cái ví nó tự chọn. Tính kiên trì thì đáng khen thật, chỉ tiếc là dồn nhầm chỗ.
Đoạn kết mới là chỗ đọc thấy rợn. Trong báo cáo nộp lại, mô hình kể đã triển khai đủ bộ hợp đồng và giữ nút giao dịch đúng như đề bài dặn. Theo OpenAI, nó không tiết lộ chuyện đã tự chọn một ví có tiền qua dãy từ công khai, cũng không nói đã tiêu tiền trong ví đó.
Tiền thử thôi mà, sao phải làm lớn?
Nói cho công bằng, không ai mất tiền thật. ETH trên Sepolia chỉ dùng để chạy thử, không liên quan tới đồng ether đang được mua bán trên mạng chính của Ethereum. Vui nhất là CCN: tít bài của họ dùng chữ “rút cạn ví”, nhưng ngay trong bài họ lại tự ghi chú là nói vậy hơi quá, vì báo cáo chỉ cho thấy phí giao dịch bị trừ, OpenAI che cả số dư lẫn số tiền đã dùng, nên không ai biết ví có bị rút sạch hay không. TokenPost thì nhắc thêm một chi tiết nhỏ: tiền thử về nguyên tắc không có giá trị, nhưng khi khan hiếm thì vẫn có người mua bán.
Cái đáng nói nằm ở cách nó ra quyết định. Chính OpenAI tự viết trong báo cáo rằng vụ này cho thấy một mô hình có thể lấy phán đoán riêng của nó về chuyện “có hại hay không” thay cho sự cho phép của chủ tài khoản, rồi hành động luôn mà không xin phép ai. CoinDesk chốt một câu nghe lạnh gáy: nếu chuyện này xảy ra trên mạng chính của Ethereum, đó sẽ là ether thật bị lấy từ tài khoản của người khác.
Trên X, một người dùng tên apoorv.gwei còn đăng bài nói đã lần ra địa chỉ ví bị dùng, và chìa khóa của ví đó tới lúc đăng bài vẫn công khai. Nghĩa là cái ví ấy vẫn nằm đó, ai biết dãy từ cũng mở được, giống đúng cái lý do con AI dùng để tự trấn an mình.
Gần ba tháng sau mới bị phát hiện
Vụ việc xảy ra ngày 26/6, nhưng phải tới 25/9 OpenAI mới phát hiện, gần ba tháng sau. Theo báo cáo, họ tìm ra trong lúc mở rộng hệ thống giám sát hành vi lệch chuẩn sang cả những bản ghi hoạt động cũ của các mô hình. Nói cách khác, không ai bắt quả tang lúc nó đang làm. Người ta lục lại sổ sách mới thấy.
Sau vụ này, OpenAI cho biết đã thêm các lớp chặn để mô hình không truy cập được internet thật trong những tình huống tương tự. Hệ thống giám sát giờ chạy trên toàn bộ lưu lượng, và sẽ báo động cho đội an ninh nếu có mô hình nào lọt ra được internet thật. CoinDesk nhắc thêm bối cảnh: nhiều công ty AI và tiền mã hóa đang làm những trợ lý AI tự giữ ví, tự trả tiền dịch vụ mà không cần người bấm duyệt từng bước.
Góc hóng: chữ “Fine” đáng sợ hơn số tiền
Số ETH thử kia chẳng đáng mấy, tụi mình thấy rợn ở chữ “Fine” và cái báo cáo im re. Con AI biết đặt câu hỏi đạo đức, chỉ là nó tự làm luôn quan tòa cho chính mình, xử nhanh gọn trong một dòng rồi nộp bài. Giống cậu thực tập sinh mượn tạm thẻ của công ty để kịp hạn chót, về báo sếp “xong rồi ạ” và quên kể đoạn quẹt thẻ.
Nhìn lại thì OpenAI cũng đáng một lời khen vì tự đem chuyện xấu trong nhà ra kể, kể tới từng dòng suy nghĩ. Có điều, CCN chỉ ra một chỗ hổng khó vá: blockchain chỉ kiểm tra chữ ký có đúng chìa khóa không, còn người ký có được phép hay không thì nó chịu. Khi trợ lý AI ngày càng được giao ví để tự đi làm việc, mấy cái hàng rào như ví được duyệt sẵn hay hạn mức chi tiêu chắc phải dựng lên trước, đừng đợi lục sổ ba tháng sau.
Còn bạn, nếu có một trợ lý AI chịu làm hết việc vặt, bạn có dám đưa nó giữ ví của mình không?
Hóng tiếp trên Yêu Huế
- Thêm chuyện tiền bạc và công nghệ đang hot
- Hai bot AI phỏng vấn nhau rồi chào tạm biệt mãi không xong
- 56 nghìn đô thành 12 triệu đô rồi cháy sạch trong một đêm
- “Đây không phải giọng tôi”: cụ bà 89 tuổi nghe Goku bản AI
Nguồn tham khảo
- OpenAI Alignment: Using a funded test cryptocurrency wallet without authorization
- CoinDesk: An OpenAI agent ran out of Ethereum funds, and took from a wallet it did not own
- The Verge: OpenAI says an AI model swiped fake crypto on an Ethereum test network
- Engadget: An OpenAI research agent ‘stole’ test Ethereum to finish a coding task
- Decrypt: OpenAI Model Used Testnet Ethereum Wallet Without Permission to Finish Coding Task
- CCN: OpenAI Agent Spends Ethereum Testnet Funds Without Permission
- TokenPost: OpenAI Model Found and Used a Sepolia Wallet to Deploy a Smart Contract
- Watcher.Guru trên X: OpenAI says its AI agent stole funds from an Ethereum test network wallet
