“Đây không phải giọng tôi”: cụ bà 89 tuổi nghe Goku bản AI
Masako Nozawa năm nay 89 tuổi, tóc đỏ xoăn, đeo kính gọng mảnh, và bà chính là giọng nói của Son Goku trong bản tiếng Nhật của Dragon Ball từ năm 1986 tới giờ. Đúng vậy, anh chàng cơ bắp hét “Kamehameha” làm cả thế hệ đọc “7 viên ngọc rồng” nổi da gà, phía sau micro suốt 40 năm qua vẫn là một người, nay đã thành cụ bà. Trong buổi phỏng vấn với đài NHK tuần này, cụ được xem một đoạn video có “giọng của cụ” do AI làm ra.
Xem xong, cụ nói thẳng một câu: “Đây không phải giọng tôi”. Rồi những câu sau đó còn gắt hơn, gắt tới mức đoạn trích được dịch sang tiếng Anh và chạy khắp X chỉ sau vài giờ.
Lần đầu tiên cụ lên tiếng chuyện giọng nói bị AI làm giả
Theo NHK, đây là lần đầu Masako Nozawa nhận lời phỏng vấn về chuyện giọng nói bị AI sử dụng. Bản tin tiếng Anh của NHK World còn kể một chi tiết khá dễ thương: cụ vốn không biết nhiều về việc giọng mình đang bị AI tạo ra rồi dùng trái phép trên mạng. Nói nôm na, công nghệ nhái giọng là cho máy nghe thật nhiều đoạn thoại cũ của một người, rồi máy tự “nói” ra câu mới bằng đúng chất giọng đó.
Ngoài Goku, cụ còn lồng tiếng cho Gohan và Goten, hai con trai của Goku, theo Dexerto. Thế hệ khán giả lớn tuổi hơn ở Nhật thì nhớ cụ là giọng của cậu bé Tetsuro trong “Galaxy Express 999”. Nói cách khác, cả một gia đình người Saiyan và một chuyến tàu vũ trụ đều đang chung một giọng.
Giống y hệt cũng được, nhưng thiếu trái tim
Đây là những câu Masako Nozawa nói với NHK sau khi xem đoạn video AI, tụi mình dịch từ bản tiếng Nhật của đài:
“Đây không phải giọng tôi. Lẳng lặng đem dùng như vậy thì tôi không thể tha thứ, chẳng khác gì ăn trộm, tôi bực lắm. Tôi nghĩ giọng là của tôi, diễn xuất cũng là của tôi. Muốn dùng dù chỉ một chút thì phải xin phép.”
“Thứ AI làm ra có thể giống tôi. Có khi giống y hệt luôn. Nhưng đâu có trái tim, đúng không? Không có trái tim thì không được, vai nào cũng vậy. Ngay cả một tiếng khóc thôi, khóc có cảm xúc thật vẫn khác. Tôi nghĩ vậy.”
Nghe một cụ bà 89 tuổi nói “tôi bực lắm” bằng chính chất giọng đã gào Kamehameha bao nhiêu năm, dân mạng phản ứng đúng kiểu fan Dragon Ball. Bài đăng của Dexerto trích lời cụ đạt hơn 85.000 lượt thích sau chưa tới một ngày. Ở Nhật, có người còn đùa trên X rằng giọng cụ khỏe thật, mới ngủ dậy đã bắn được Kamehameha.
Cụ không ghét AI, cụ ghét bị lấy mà không hỏi
Nghe thì gắt vậy, nhưng cụ không hề muốn “đập máy”. Trong đoạn video gửi tới Hiệp hội Diễn viên Nhật Bản, nơi cụ đang làm phó chủ tịch, cụ nói sự tiến bộ của AI thật tuyệt vời. Theo NHK World, cụ thấy háo hức vì có cảm giác AI đang biến những điều cụ mơ hồi bé thành sự thật.
Có điều, cụ thất vọng với chuyện dùng AI khi chưa được phép. Cụ mong mọi người tuân thủ luật chơi để tạo ra một tương lai mà cả con người và AI đều hạnh phúc. Với các bạn trẻ muốn theo nghề lồng tiếng, cụ khuyên hãy cố gắng để giọng mình luôn được người ta nhận ra, và nói bằng cả trái tim, vì nếu không thì chỉ là đang đọc chữ.
Luật chơi mới của 2.600 diễn viên
Cụ lên tiếng đúng lúc giới diễn viên Nhật ra luật chơi mới. Ngày 15/10, Hiệp hội Diễn viên Nhật Bản, tổ chức có khoảng 2.600 thành viên gồm cả diễn viên và diễn viên lồng tiếng, họp báo công bố bộ hướng dẫn đầu tiên về việc dùng AI với giọng nói. Thông cáo của hiệp hội viết thẳng: hiện nay rất nhiều đoạn thoại cũ của các diễn viên bị gom trên mạng về cho AI học, rồi giọng giả được đem dùng vào việc kinh doanh hoặc làm video giả có ác ý.
Bộ hướng dẫn có mấy điểm chính:
- Ở mọi bước, từ cho AI học, tạo giọng cho tới đăng tải, đều phải nói rõ mục đích và xin phép trước người có giọng nói đó.
- Giọng do AI tạo ra được coi như một lần diễn mới, nên phải trả tiền cho diễn viên.
- Dùng AI lồng tiếng sang ngôn ngữ khác thì mỗi thứ tiếng phải xin phép riêng.
- Muốn dùng AI làm lại giọng của diễn viên đã mất thì phải tôn trọng ý nguyện của người đó và có sự đồng ý của gia đình.
Nếu ai vi phạm, theo NHK World, hiệp hội sẽ yêu cầu dừng phát hành, dừng bán ngay nội dung có giọng AI, và đòi một khoản tương đương doanh thu, tính từ ngày bắt đầu dùng trái phép. Trên giấy thì đây là phần có răng nhất của cả bộ hướng dẫn.
Góc hóng: Goku thật thắng ở chỗ biết khóc
Tụi mình thấy cái hay nằm ở chính lý lẽ của cụ. Thứ người ta nhớ ở Goku là những tiếng hét gồng tới khản cổ, những lần khóc khi bạn bè gục ngã. Cụ chọn đúng chỗ máy chưa bắt chước được để nói, và nói bằng ví dụ tiếng khóc, nghe thì nhẹ mà ai làm nghề cũng hiểu.
Nói cho công bằng, bộ hướng dẫn này chỉ là quy định tự nguyện của giới diễn viên. Chính thông cáo của hiệp hội thừa nhận Nhật hiện chưa có đạo luật nào bảo vệ trọn vẹn giọng nói của một người, và Gadget Review cũng lưu ý chuyện xử lý những video làm từ nước ngoài vẫn còn bỏ ngỏ. Một tờ hướng dẫn đặt trước hàng triệu tài khoản nặc danh thì giống tấm biển “xin đừng hái hoa” giữa vườn. Nhưng có biển vẫn hơn không, nhất là khi người đứng tên tấm biển là Goku.
Masako Nozawa cũng không phải người đầu tiên lên tiếng. Dexerto nhắc lại rằng hồi tháng 8 năm nay, Megumi Ogata, giọng của Shinji trong Evangelion, từng gọi chuyện nhái giọng bằng AI là “đau lòng” và kêu gọi chính phủ Nhật vào cuộc. Năm 2025, Nozawa còn là diễn viên lồng tiếng đầu tiên nhận một trong những danh hiệu văn hóa cao nhất của Nhật, theo Dexerto, nên lời của cụ có sức nặng hơn hẳn một bài đăng than phiền thông thường.
Lần tới lướt thấy một đoạn Goku “hát” nhạc trẻ hay đọc quảng cáo trên mạng, bạn có nghe ra đó là giọng thật hay giọng máy không?
Hóng tiếp trên Yêu Huế
- Thêm chuyện tiền bạc và công nghệ đang hot
- Samurai mọc thêm ngón tay, mặt dính mũ giáp: Sega gỡ game
- Hai bot AI phỏng vấn nhau rồi chào tạm biệt mãi không xong
- Giám khảo chê vợ, anh chồng… nhắc khéo cú tát Oscar
Nguồn tham khảo
- NHK: Diễn viên lồng tiếng Masako Nozawa nói về việc dùng AI tạo giọng nói (tiếng Nhật)
- NHK World: Diễn viên lồng tiếng Dragon Ball kêu gọi chấm dứt việc dùng AI trái phép
- Dexerto: Diễn viên lồng tiếng Goku nổi giận với video AI dùng giọng mình
- PR Times: Thông cáo của Hiệp hội Diễn viên Nhật Bản về hướng dẫn dùng AI với giọng nói (tiếng Nhật)
- Gadget Review: Hướng dẫn mới của giới lồng tiếng Nhật và khoảng trống pháp lý
- Dragon Ball Hype trên X: bản dịch lời Masako Nozawa
