Lưới ảnh đã làm mờ trong clip tố iPhone giữ lại ảnh đã xóa ở thư mục PhotoData

Vì sao ảnh đã xóa sạch trên iPhone vẫn có thể còn sót lại?

ByYêu Huế

Một người dùng X cắm iPhone vào MacBook để sao lưu, tiện tay cho Claude Code (công cụ AI của Anthropic biết tự đọc và chạy lệnh trên máy tính) quét thử một vòng bảo mật. Kết quả anh kể lại làm nhiều người lạnh gáy: một thư mục ẩn tên PhotoData/Thumbnails chứa hơn 152.000 tệp, toàn ảnh, video, ảnh chụp màn hình mà anh tin là mình đã xóa từ lâu. Câu hỏi “ảnh đã xóa trên iPhone có thật sự mất không” thế là lại nóng lên.

Bài đăng của tài khoản @Cranefomo lên mạng tối 24/10 theo giờ Việt Nam, tới sáng nay đã vượt 900.000 lượt xem, số người bấm lưu bài còn nhiều hơn số người bấm thích. GenK và Kenh14 cũng đưa tin trong sáng 28/10. Có điều, càng lan rộng thì càng có thêm người ngồi soi lại từng câu trong đó.

Màn hình iPhone chạy dài danh sách tệp trong thư mục ẩn PhotoData Thumbnails
Clip người dùng X đăng kèm bài tố iPhone giữ ảnh đã xóa, cảnh danh sách tệp trên màn hình. Ảnh: X @Cranefomo

Chuyện anh chàng kể lại

Theo lời @Cranefomo, Claude Code tự để ý tới thư mục kia dù anh không hề nhờ nó kiểm tra chỗ đó. Bên trong có ảnh kéo dài gần 4 năm, có tấm anh xóa chỉ vài giây sau khi chụp, có tấm đã vào mục “Đã xóa gần đây” dọn sạch từ lâu. Anh liệt kê một loạt thứ khiến người đọc toát mồ hôi hộ: ảnh hộ chiếu, ảnh chụp màn hình ứng dụng ngân hàng lộ số tài khoản, ảnh căn cước đặt cạnh thẻ tín dụng, cả ảnh chụp cụm từ khôi phục ví tiền mã hóa.

Lời giải thích anh đưa ra: khi bạn xóa ảnh, iOS bỏ nó khỏi thư viện nhưng vẫn giữ một bản nén nhỏ để phục vụ tính năng tìm kiếm, và Apple “không bao giờ dọn” bản đó. Anh còn nói ứng dụng nào có quyền truy cập tệp cũng đọc được kho ảnh này. Kiểm tra lại máy, anh thấy 19 ứng dụng có quyền đó, phần lớn là app cài từ đời nào rồi quên luôn. Chưa tới một phút sau, anh cắt còn đúng 3.

Kèm bài là một clip ngắn: màn hình chạy dài danh sách tệp, cuối clip là một lưới ảnh đã làm mờ. Đọc xong, ai đang cầm iPhone cũng muốn cắm máy vào laptop kiểm tra ngay.

Phần đúng: ảnh thu nhỏ có thể nằm lại thật

Chuyện iPhone giữ lại ảnh thu nhỏ không phải phát hiện gì mới. Giới điều tra số, tức những người chuyên lục điện thoại để tìm bằng chứng, đã ghi nhận chuyện này từ lâu. Công ty pháp y máy tính Athena Forensics ở Anh đã viết từ mấy năm trước rằng các ảnh thu nhỏ trong thư mục PhotoData vẫn có thể nằm lại dù ảnh gốc đã bị xóa, và có thể lấy ra từ bản sao lưu trên máy tính. Họ dùng chữ “đôi khi”, tức là không phải lần nào cũng còn.

Người dùng iPhone cũng từng được nếm cảm giác này. Hồi tháng 5/2024, bản cập nhật iOS 17.5 làm nhiều người hoảng vì ảnh xóa từ mấy năm trước bỗng hiện lại trong thư viện. Apple vá bằng iOS 17.5.1, giải thích là do “lỗi cơ sở dữ liệu”, và nói với 9to5Mac rằng những tấm ảnh đó vẫn nằm trong bộ nhớ máy chứ không phải lấy về từ iCloud. Nói nôm na, chữ “đã xóa” trên màn hình và chuyện dữ liệu biến mất thật trong máy không phải lúc nào cũng đi cùng nhau.

Lưới ảnh thu nhỏ đã làm mờ được cho là tìm thấy trong thư mục ẩn của iPhone
Cuối clip là một lưới ảnh đã làm mờ, được giới thiệu là ảnh tưởng đã xóa. Ảnh: X @Cranefomo

Phần bị thổi phồng: “app nào cũng đọc được”

Câu gây hoảng nhất trong bài là bất kỳ ứng dụng nào có quyền truy cập tệp cũng đọc được kho ảnh đã xóa. Câu này thì nhiều bên không đồng tình. Tài liệu bảo mật chính thức của Apple ghi rõ mọi ứng dụng bên thứ ba trên iPhone đều chạy trong một “hộp cát” riêng, mỗi app có một thư mục riêng và được thiết kế để không lấy được dữ liệu của app khác. Thư mục ảnh hệ thống không phải chỗ cái app đèn pin muốn ghé là ghé.

Trang undoleak, chuyên viết về quyền riêng tư, gọi thẳng câu đó là phóng đại. AgentStackList, trang tổng hợp mẹo dùng AI, cũng ghi rằng họ không xác nhận được chuyện “app nào cũng đọc được”, và con số hơn 152.000 tệp chỉ là lời kể của một người. Họ còn lưu ý những ảnh còn sót lại thường là bản thu nhỏ, độ nét thấp, khác xa ảnh gốc.

Mấy câu chuyện na ná nhau

Ngồi lướt X mấy ngày nay sẽ thấy một hiện tượng hơi buồn cười. Trước @Cranefomo một ngày, tài khoản @starmexxx đã kể một chuyện gần giống hệt, cũng sao lưu lên MacBook, cũng thư mục PhotoData/Thumbnails, con số tệp cũng ngót nghét như vậy. Sau đó là cả loạt bài kiểu “Claude Code tìm ra ảnh đã xóa của tôi”, viết hoa, gắn còi báo động, kèm câu lệnh cho người đọc chép về. Có người còn kể đã làm lại với chiếc iPhone 7 Plus cũ moi trong ngăn kéo. Mỗi lần kể lại, câu chuyện lại đậm thêm một chút.

Góc hóng: sợ cho đúng chỗ

Tụi mình nghĩ cái đáng lo ở đây nằm ở chỗ ít ai để ý: bản sao lưu iPhone trên máy tính. Theo trang hỗ trợ của Apple, bản sao lưu trên máy tính mặc định không được mã hóa, muốn khóa phải tự bật tùy chọn “Mã hóa bản sao lưu cục bộ” trong Finder hoặc ứng dụng Apple Devices. Nghĩa là nếu bạn từng cắm máy vào laptop rồi để bản sao lưu nằm đó, ai mượn được cái laptop là có cơ hội lục được những thứ bạn tưởng đã đi xa.

Còn mấy việc nên làm thì không cần AI cũng làm được. Bật mã hóa bản sao lưu, xóa các bản sao lưu cũ không dùng nữa, dọn mục “Đã xóa gần đây”, rồi vào phần Quyền riêng tư và bảo mật xem app nào đang được cấp quyền thừa. Và quan trọng nhất là đừng chụp màn hình cụm từ khôi phục ví hay ảnh căn cước “cho nhanh”. Thứ đã chụp ra thì rất khó chắc chắn là nó đã biến mất hẳn, dù máy có bảo vậy.

Nói cho công bằng, bài đăng của anh chàng kia vẫn có công. Nó làm hàng trăm nghìn người lần đầu nghĩ tới chuyện ảnh đã xóa đi đâu. Có điều cái công đó đi kèm vài câu dọa hơi quá tay, và kiểu dọa đó lan nhanh hơn hẳn phần giải thích.

Còn bạn, đã bao giờ bạn chụp màn hình thứ gì nhạy cảm rồi xóa ngay, và giờ có định cắm máy vào laptop để kiểm tra thử không?

Hóng tiếp trên Yêu Huế

Nguồn tham khảo

Similar Posts

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *