Đỗ Phủ than đi thuê nhà, Tôn Ngộ Không cầm mic nhắc KPI

Đỗ Phủ đứng giữa một quán rượu đông nghịt, cầm micro kiểu cũ và rap rằng mình 40 tuổi vẫn còn đi thuê nhà ở Trường An. Đó là cảnh mở màn của bài rap AI “Người từng trải” (tên gốc 过来人), đang làm mạng Trung Quốc mềm lòng suốt hai tuần nay. Đứng sau ông còn chín người nữa, có cả Tôn Ngộ Không, và ai lên mic cũng chỉ làm đúng một việc là kể khổ.

Nghe thì giống một trò đùa của dân làm video. Có điều phần bình luận bên dưới lại toàn người kể chuyện đời mình, có người còn bảo nghe xong khóc. Tụi mình kể lại từ đầu.

Mười “người từng trải” lên sân khấu

Bài hát do Vương Côn Triết (王琨喆), một người sinh thập niên 90 ở Vũ Hán, làm ra. Trên mạng anh lấy tên 喆FILM. Theo Kinh tế Quan sát báo (eeo.com.cn), anh từng quay tin cho đài truyền hình rồi nghỉ ra làm riêng, giờ chuyên làm video bằng AI. Bài đăng tối 13/10, và ngay đêm đầu lượt xem đã vượt mọi video trước đó của anh.

Bìa video ghi đủ mười cái tên: Đỗ Phủ, Tô Thức, Lưu Bang, Hạng Vũ, Câu Tiễn, Tôn Ngộ Không, Tào Tháo, Lý Bạch, Gia Cát Lượng và Tư Mã Ý. Toàn những người học sinh Trung Quốc phải học thuộc thơ hoặc thuộc tích. Lần này họ không ngâm thơ, cũng không dạy đời. Họ ngồi kể mình từng thua thế nào.

Đỗ Phủ thuê nhà, Tô Thức sợ bị “tối ưu”

Đỗ Phủ mở bài bằng chuyện tiền nhà, chủ nhà tăng giá mà mình chẳng làm gì được. Ai từng đọc “Bài ca nhà tranh bị gió thu tốc mái” sẽ thấy quen, vì chính ông từng ước có một ngôi nhà rộng muôn gian để che cho những người nghèo như mình. Theo VnExpress, ông quay sang hỏi người nghe rằng bạn cũng đang như vậy đúng không. Câu này trúng ngay những người đang gồng khoản vay mua nhà.

Tô Thức, người cả đời bị giáng chức và đày đi xa, thì rap về áp lực chốn công sở. Lời bài chạm tới chuyện “lời nguyền tuổi 35”, tức chuyện người lao động Trung Quốc qua 35 tuổi rất khó xin việc và dễ bị cho nghỉ trước. Ông còn nhắc chữ “tối ưu hóa”, cách nói tránh mà các công ty bên đó hay dùng khi cắt người. Nghe một đại văn hào đời Tống nói từ này, tụi mình cũng hơi đứng hình.

Lưu Bang thì kể chuyện ngoài bốn mươi vẫn chưa ngóc đầu lên được, bị người xung quanh nghi ngờ đủ đường. Ai biết sử thì hiểu cái kết của ông, nên đoạn này nghe như lời hứa với những người đi muộn.

Tôn Ngộ Không và cái vòng kim cô tên là KPI

Đoạn tụi mình thấy đắt nhất thuộc về Tôn Ngộ Không. Theo bản dịch của VnExpress, Đại Thánh rap rằng mình từng bị đè dưới núi 500 năm, ra rồi trên đầu vẫn còn siết cái vòng kim cô. Còn vòng kim cô của mọi người bây giờ mang tên nợ mua nhà, KPI và ánh nhìn của miệng đời.

Gia Cát Lượng kể chuyện làm việc quá sức tới lúc mất, khuyên người trẻ đừng ôm hết mọi việc một mình. Tào Tháo đọc lại câu thơ ngựa già nằm máng mà chí vẫn ở ngàn dặm. Tư Mã Ý khép lại bằng 40 năm nhẫn nhịn chờ thời. Điệp khúc thì lặp đi lặp lại một ý: bạn không hề đơn độc.

Câu hát hay được dân mạng chép lại nằm ngay trong tiêu đề các bản đăng lại trên YouTube: “Tôi là người từng trải, nghìn năm trước cũng mang trái tim như bạn. Đêm bạn thức, lời bạn nuốt, trận bạn chưa thắng, tôi đều có phần.”

Hơn 100 triệu lượt xem, làm trong 3-4 ngày

South China Morning Post cho biết bài hát vượt mốc 100 triệu lượt xem trên các nền tảng chưa tới hai tuần. Kinh tế Quan sát báo cho biết phần lớn lượt xem nằm trên Douyin (TikTok bản Trung Quốc) và kênh video của WeChat, tính riêng các tài khoản của Vương. Lưu ý đây là lượt xem, không phải số người, vì một người có thể nghe đi nghe lại cả chục lần.

Chi phí thì nhẹ hều. Vương nói anh làm trong 3-4 ngày, tốn vài nghìn nhân dân tệ, chủ yếu là tiền thuê bao các công cụ AI. Quy ra tiền Việt cũng chỉ cỡ chục triệu tới vài chục triệu đồng. VnExpress dẫn lời anh rằng con số này chỉ bằng một phần nhỏ chi phí làm một MV kiểu truyền thống.

AI làm nhạc, nhưng lời là viết tay

Đây là chi tiết khiến tụi mình đổi cách nhìn về bài này. Vương kể với báo trong nước rằng lời bài do anh tự viết tay. AI chỉ giúp thử thật nhiều câu và cách gieo vần, rồi anh chọn câu nào giữ, câu nào bỏ. Hai ý chính trong lời đã nằm trong sổ tay của anh từ nhiều năm trước.

Phần tốn công nhất lại là ngồi gõ lệnh cho AI vẽ nhân vật. Anh muốn Tôn Ngộ Không phải đúng con khỉ mà ai cũng quen, Hạng Vũ phải có vẻ dữ và không cam lòng, Lý Bạch phải phiêu, Đỗ Phủ phải đời thường. Có lúc AI vẽ ra mười người trông na ná nhau, anh gõ luôn một câu kèm một tràng dấu chấm than: “Tách họ ra cho tôi!!!!!!”. Người làm nghề nào cũng từng có một khoảnh khắc như vậy.

Theo báo Phượng Hoàng (ifeng), Vương vốn định làm một bài rap thật bốc, thật “cháy”. AI lại tình cờ đưa ra một bản chậm và buồn. Anh nghe xong thì nhận ra đây là thứ mình muốn làm từ năm 18 tuổi. Mười nhân vật cũng có sẵn từ loạt video “cổ nhân đối đầu rap” trước đó, kiểu Lý Bạch với Đỗ Phủ cầm mic chọc nhau. “Người từng trải” là một tập mới của chính loạt này, chỉ đổi từ chọc nhau sang tâm sự.

Góc hóng: AI kéo người xem tới, câu chữ giữ họ ở lại

Mới trưa nay tụi mình còn kể chuyện bộ phim AI 7 phút của Elon Musk bị chê “vô hồn”. Bài này cũng làm bằng AI, cũng hình ảnh dựng từ máy, mà người xem lại ngồi khóc. Khác nhau ở chỗ phía sau có một người biết mình muốn nói gì, đã ôm mấy câu hát đó nhiều năm, và đủ kiên nhẫn ngồi chỉnh từng nhân vật.

Theo SCMP và Beijing News, Vương nói AI có thể sản xuất hàng loạt nội dung, nhưng không sản xuất hàng loạt được sự đồng cảm. Câu này nghe hơi giống khẩu hiệu, nhưng phần bình luận làm chứng cho anh. Kinh tế Quan sát báo trích một bình luận được hơn chục nghìn người bấm thích: “Nghe mà khóc, giờ mới thấy ý nghĩa của AI”. Một người khác kể mình mất việc khi gần 50 tuổi, còn bị nợ lương, nhưng so với mấy ông này thì chưa thấm vào đâu.

Ngẫm cũng lạ. Hồi đi học đọc thơ Đỗ Phủ chắc ít ai khóc, nghe ông than tiền nhà bằng giọng rap thì khóc. Có lẽ người ta không cần thêm bài học, chỉ cần ai đó nói “tôi cũng từng như bạn”. Vương bảo sẽ làm tiếp, danh sách dự kiến có Đào Uyên Minh, Tân Khí Tật, Bạch Cư Dị và Lục Du.

Còn nếu có một bản Việt, bạn muốn ai cầm mic đầu tiên để kể khổ cho dân văn phòng nghe?

Hóng tiếp trên Yêu Huế

• Phim AI của Elon Musk thì bị chê vô hồn
• Một Goku khác cũng dính tới AI: giọng lồng tiếng bị nhái
• MV của Olivia Rodrigo bị nghi dùng AI
• Thêm chuyện Tiền & Công nghệ trên Yêu Huế

Nguồn tham khảo

• 喆FILM_Official trên YouTube: 过来人 The OGs
• South China Morning Post: 100 million views: why China’s viral AI rap track has struck a chord (26/10/2026)
• VnExpress: Bài rap AI kể khổ ‘của Tôn Ngộ Không, Gia Cát Lượng’ gây sốt mạng Trung Quốc (26/10/2026)
• Kinh tế Quan sát báo (eeo.com.cn): AI神曲《过来人》出圈 作者揭秘创作过程 (23/10/2026)
• Phượng Hoàng (ifeng): 杜甫、刘邦和孙悟空的rap刷屏，唱哭全网年轻人