Bà cụ 79 tuổi lên tàu một mình đi gặp cậu bé trên mạng
Một bà cụ 79 tuổi, không biết chữ, xách đồ lên tàu đi một mình. Hỏi đi đâu, bà nói đi Sơn Tây gặp Xiaohai, cậu bé đã mời bà trong buổi livestream về ăn nấm, ngắm hoa. Cảnh sát ở Urumqi chặn bà lại giữa đường và phải giải thích một chuyện rất khó nói với người già: cậu bé đó không có thật. Xiaohai là nhân vật do AI tạo ra, và thứ cậu muốn nhất ở các “dì các mẹ” là một cái đơn hàng.
Chuyện này vừa được báo SCMP của Hồng Kông kể lại sáng 27/10, sau khi báo chí Trung Quốc như Tân Kinh Báo, Chinanews và CCTV đã mổ xẻ suốt mấy tuần. Tụi mình đọc xong mà thấy vừa tức vừa thương.
Xiaohai là ai mà các dì các mẹ thương đến vậy?
Xiaohai, đọc theo Hán Việt là Tiểu Hải, không phải tên một tài khoản. Đó là cách dân mạng gọi chung cả một kiểu video do AI làm ra trên Douyin, bản TikTok của Trung Quốc, và các nền tảng video ngắn khác. Nhân vật luôn là một cậu thiếu niên mặt mũi sáng sủa, mặc đồng phục học sinh hoặc áo sơ mi trắng, mắt rưng rưng kể về cuộc sống nghèo khó.
Theo SCMP, trong một video, cậu cầm cái bánh bao và than với người xem: bạn bè đi ăn trưa hết rồi, con trốn trong lớp ăn cái này. Video khác cho thấy cậu bị bắt nạt dưới mưa vì chưa đóng học phí. Cậu xin mọi người mua giúp bột ngũ cốc kiều mạch để đủ chỉ tiêu bán hàng, khỏi bị bạn chê cười. Kịch bản quen thuộc nhất là cậu sống với bố đơn thân, thiếu tình thương của mẹ, nên cần các dì các mẹ đỡ đần.
Người xem chủ yếu là phụ nữ trung niên và người cao tuổi. Phần bình luận đầy những lời xót con. Một người viết “sao con chỉ ăn bánh bao thế, dì mẹ đau lòng quá”. Người khác đặt hàng xong để lại lời nhắn: “Con trai cưng, mẹ đặt bốn món rồi. Yêu con mãi mãi.”
Chiêu cũ thay áo mới
Nói cho công bằng, mánh này không mới. Tân Kinh Báo kể trước Xiaohai từng có “AI Vương Kiến Quốc”, một ông chú trung niên cũng do AI tạo ra, chuyên gọi khán giả nữ là chị, tâm sự ngọt ngào rồi bán hàng. Giờ ông chú về hưu, thằng “con trai” lên thay. Đối tượng vẫn vậy, chỉ đổi từ chị em tâm sự sang mẹ con thương nhau.
Nước mắt AI quy ra tiền thật
Cái đáng nói nằm ở giỏ hàng. Xiaohai bán thực phẩm chức năng, đồ gia dụng, dầu ăn, a giao, toàn món người lớn tuổi hay mua. Giá thì đội lên khá gắt. SCMP dẫn một ví dụ: chai dầu ăn Xiaohai bán 99 tệ, trong khi ở chỗ khác chỉ khoảng 60 tệ.
Hoa hồng cho người làm video có khi lên tới 55%. Một người trong nghề nói với Tân Kinh Báo rằng chỉ cần lấy mấy câu lệnh AI có sẵn trên mạng là làm ra Xiaohai, và mỗi ngày kiếm 2.000 đến 3.000 tệ, tức khoảng 7,8 đến 11,6 triệu đồng theo quy đổi của GenK. Phóng viên tờ này còn tự làm thử một video, mất chừng mười mấy phút. Khỏi thuê diễn viên, khỏi tập khóc, máy khóc giùm luôn.
Theo SCMP, các chủ đề liên quan tới Xiaohai đã vượt 600 triệu lượt xem. Với mức đó, Xiaohai đã thành cả một dây chuyền làm nội dung, ai cầm câu lệnh cũng chạy được.
Bà cụ 79 tuổi và chuyến tàu đi gặp “con”
Chuyện bà cụ ở đầu bài là chi tiết khiến nhiều người đọc nghẹn nhất. SCMP kể bà không biết chữ, đi tàu một mình, cương quyết nói mình đi Sơn Tây vì Xiaohai đã mời qua livestream. Cảnh sát Urumqi liên lạc với gia đình, giải thích cho bà biết cậu bé là giả, rồi đưa bà về nhà.
Tụi mình nghĩ tới cảnh bà ngồi trên tàu, chắc mẩm sắp được gặp đứa nhỏ mình thương. Với người trẻ, Xiaohai là cái mặt AI hơi nhựa, nhìn là biết. Với người già ở một mình, đó có khi là người duy nhất ngày nào cũng gọi mình là mẹ.
Dân mạng làm “Xiaohai hư” để kéo bố mẹ về
Đến đây thì cư dân mạng quay xe đánh lại bằng chính vũ khí của đối phương. Sixth Tone ghi nhận nhiều người dùng AI làm ra phiên bản “Xiaohai hư”: cậu mặc đồ tù cúi đầu xin lỗi fan, hoặc diện đồ hiệu, phì phèo điếu thuốc và khoe đã lừa được bao nhiêu dì bao nhiêu mẹ. Mục đích rất đời: gửi cho bố mẹ ở nhà xem, cho họ tỉnh ra.
Cách này nghe thì buồn cười nhưng có lý. Nói “cái đó là AI” thì bố mẹ chưa chắc tin, còn thấy “con trai cưng” ngậm thuốc lá khoe chiến tích thì ảo mộng vỡ nhanh hơn nhiều. Lấy độc trị độc, kiểu Gen Z.
Theo SCMP, phần lớn video Xiaohai trên các nền tảng ở Trung Quốc đại lục giờ đã bị gỡ. Các chuyên gia pháp lý cảnh báo việc cố tình bịa chuyện để kéo doanh số bán hàng có thể bị xem là lừa đảo, dù video có gắn nhãn AI hay không. Tổng số tiền người xem đã chi thì tới giờ vẫn chưa ai công bố.
Góc hóng: thứ bị bán thật ra là sự cô đơn
Giáo sư Mã Lượng của Đại học Bắc Kinh nói với China Newsweek rằng nhiều người già ngoài đời cô đơn cùng cực, họ tìm tới mua sắm trên mạng để lấp khoảng trống cảm xúc. Nhìn lại thì cái giỏ hàng chỉ là bề nổi. Thứ mấy ông làm video thực sự bán là cảm giác được cần tới, được ai đó gọi một tiếng mẹ mỗi ngày.
Một bình luận được SCMP trích lại nói trúng nhất: có những người già cô đơn biết thừa là giả, họ chỉ thà tin là thật. Nghe mà buồn hơn cả chiêu lừa. Người ta bỏ ra 99 tệ cho chai dầu ăn đắt hơn chợ, nhưng thứ họ thực sự mua là mấy phút có đứa con nói chuyện với mình.
Chuyện ở Trung Quốc, nhưng mánh thì không cần hộ chiếu. Video AI kể khổ, nhân vật ảo xin “cô chú giúp con” giờ làm ra chỉ mất vài phút, và bố mẹ, ông bà mình cũng lướt mạng mỗi ngày. Lâu rồi bạn có ngồi xem cùng bố mẹ họ hay coi gì trên điện thoại chưa?
Hóng tiếp trên Yêu Huế
- Musk hứa cả bộ phim, 3 tháng sau mới có 7 phút
- Đỗ Phủ than đi thuê nhà, Tôn Ngộ Không cầm mic nhắc KPI
- Thêm chuyện tiền và công nghệ trên Yêu Huế
