Bộ xương khủng long Nanotyrannus Jodi dựng trên giá đỡ, há miệng lộ hàm răng sắc

Tưởng là T-rex con, ai ngờ bộ xương này bán hơn 1.230 tỷ

ByYêu Huế

Năm 2023, một bộ xương khủng long được đem tới hội chợ nghệ thuật Frieze Masters ở London với cái tên Chomper, giới thiệu là “T. rex con”, nghe dễ thương như thú cưng. Ba năm sau, đúng bộ xương đó vừa được bán ở New York với giá 47,3 triệu USD, tức hơn 1.230 tỷ đồng (tính theo giá bán USD của Vietcombank ngày 28/10 là 26.020 đồng). Hóa ra nó chẳng phải T. rex con nào cả.

Bộ xương khủng long Nanotyrannus này có tên Jodi. Nhà đấu giá Sotheby’s gõ búa ngày 27/10 (giờ New York), sau 12 phút sáu người mua giành nhau qua mạng và qua điện thoại. Người thắng đặt giá qua điện thoại và tới giờ vẫn giấu tên.

Phiên đấu giá bộ xương khủng long Nanotyrannus Jodi tại nhà đấu giá Sotheby's ở New York
Phiên đấu giá Jodi tại Sotheby’s New York ngày 27/10/2026, kéo dài 12 phút với sáu người tranh mua. Ảnh: Sotheby’s

Từ “T. rex con” thành món đồ hơn 1.230 tỷ

Trước phiên đấu, Sotheby’s chỉ ước tính Jodi bán được 6 đến 9 triệu USD, khoảng 156 đến 234 tỷ đồng. Giá chốt cuối cùng cao gấp năm lần mức trần đó. Jodi giờ là bộ xương khủng long đắt thứ hai từng được bán đấu giá, chỉ thua con T. rex tên Gus cũng do Sotheby’s bán hồi tháng 7. Đứng thứ ba là con Stegosaurus tên Apex bán năm 2024. Nói cách khác, ba bộ xương khủng long đắt nhất lịch sử đấu giá đều đi qua tay một nhà.

Cái tên Jodi lấy từ bà Jodi Pierson, chủ một trang trại ở bang Montana (Mỹ). Năm 2019, bà phát hiện bộ xương ngay trên đất nhà mình, thuộc vùng đá Hell Creek, nơi giới săn hóa thạch đào bới cả trăm năm nay. Người đứng ra khai quật là Clayton Phipps, một thợ săn hóa thạch chuyên nghiệp có biệt danh “Cao bồi khủng long”. Theo Sotheby’s, đội đào có cả cậu con trai 11 tuổi của ông và vợ chồng bà Jodi. Cả quá trình còn được quay lại trong mùa đầu của loạt phim “Dino Hunters” trên kênh Discovery năm 2020.

Nhỏ con nhưng hàng hiếm

Jodi sống cách đây khoảng 67 triệu năm, cùng thời với T. rex. Khi dựng lên giá đỡ, bộ xương cao khoảng 3 mét và dài chừng 6 mét. Sotheby’s mô tả nó có khoảng 191 mảnh xương hóa thạch, hộp sọ gần như còn nguyên, đủ để đem đi trưng bày ngay.

Thứ làm Jodi quý là độ hiếm. Theo Sotheby’s, giới khoa học mới biết tới đúng ba bộ xương Nanotyrannus tương đối đầy đủ, và Jodi là bộ đầu tiên được đem ra bán kể từ khi loài này được công nhận là có thật.

Cuộc cãi nhau gần một thế kỷ

Nghe tên Nanotyrannus thì tưởng là bạo chúa tí hon, nhưng chính cái tên này từng làm giới cổ sinh vật cãi nhau gần trăm năm. Nhiều người tin rằng mấy bộ xương kiểu này chỉ là T. rex đang tuổi mới lớn, chưa kịp to xác. Nhà cổ sinh vật học Megan Jacobs của Đại học Portsmouth nói với BBC rằng Nanotyrannus “trong một thời gian rất dài bị coi là kiểu T. rex tuổi teen”. Theo bà, nó nhỏ hơn và thanh mảnh hơn nhiều, răng mỏng như lưỡi dao để xẻ thịt.

Cuộc cãi nhau chỉ ngã ngũ vào tháng 10 năm ngoái. Hai nhà nghiên cứu Lindsay Zanno và James Napoli công bố công trình xác nhận Nanotyrannus là một chi riêng, không phải T. rex con. Bằng chứng quan trọng đến từ bộ hóa thạch nổi tiếng “Dueling Dinosaurs”, trong đó một con Nanotyrannus và một con Triceratops nằm cạnh nhau như đang vật lộn. Bộ đó cũng do ông Phipps đào được, cách chỗ tìm thấy Jodi chừng 13 km.

Vậy là tấm biển “T. rex con” ở London năm 2023 thành ra sai. Được trả lại đúng tên, Jodi từ một con khủng long tuổi mới lớn thành một trong những bộ xương đẹp nhất của một loài vừa được xác nhận.

Giới khoa học thì không vui

Nhiều nhà cổ sinh vật thì lo. Giáo sư Steve Brusatte của Đại học Edinburgh, người từng làm cố vấn cho loạt phim Jurassic Park, nói với BBC rằng thật “đau lòng” khi nghĩ Jodi có thể biến mất vào kho riêng của một nhà sưu tầm, thay vì nằm trong bảo tàng cho trẻ em và các gia đình tới xem. Ông nhấn mạnh người ta “chỉ vừa mới biết Nanotyrannus là có thật”.

Thomas Holtz, nhà cổ sinh vật học của Đại học Maryland, nói với Guardian một cách thẳng hơn. Theo ông, có những bảo tàng ở Mỹ đang phải đóng cửa hoặc bị dọa đóng cửa chỉ vì khoản chi vượt chừng một phần mười số tiền này. Ông ước tính đào và dựng một bộ xương như Jodi tốn nhiều lắm cũng khoảng 1 triệu USD. Nếu nó chỉ để trang trí sảnh nhà một tỷ phú thì, theo ông, cũng chẳng khác gì cứ để nó nằm yên dưới đất.

Bà Jacobs thì nhìn từ phía bên kia. Bà nói với BBC rằng mình không trách những người đã bỏ công, bỏ tiền đi đào, vì việc đó cực và tốn kém thật. Bà cũng cho rằng nhiều bộ xương bán cho tư nhân rốt cuộc vẫn về bảo tàng. Con Stegosaurus Apex là ví dụ: Sotheby’s cho biết nó đang được cho Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Hoa Kỳ ở New York mượn dài hạn.

Phía Sotheby’s thì chọn cách cảm ơn. Bà Cassandra Hatton, phụ trách mảng khoa học và lịch sử tự nhiên của nhà đấu giá, gửi lời cảm ơn ông Phipps, bà Jodi và cả đội đào. Bà nói kết quả này cho thấy “tất cả chúng ta đều có thể đóng góp lớn cho khoa học”.

Góc hóng: chuyện đáng hóng là chỗ ở mới của Jodi

Ngồi đọc chuyện này, tụi mình thấy cái giá 1.230 tỷ chưa phải phần kỳ lạ nhất. Kỳ lạ là một bộ xương từng bị gọi nhầm là “T. rex con”, chỉ một năm sau khi được trả lại đúng tên, đã leo lên hạng hai về độ đắt, đứng trên cả con Stegosaurus nổi tiếng Apex. Ở chợ hóa thạch, được làm chính mình hóa ra đáng tiền hơn làm phiên bản nhỏ của một ngôi sao.

Còn chuyện bán hay không bán thì cả hai phe đều có lý. Người đào bỏ ra mấy năm trời, đất là đất nhà bà Jodi, mà ở Mỹ, hóa thạch đào được trên đất tư thì chủ đất có quyền đem bán. Nhưng giới khoa học lo cũng không thừa. Một bộ xương đã vào kho riêng thì muốn nghiên cứu phải chờ chủ nhân gật đầu, mà người mua lần này còn chưa chịu lộ mặt.

Câu trả lời có lẽ phải chờ vài năm nữa, xem Jodi xuất hiện ở bảo tàng hay chỉ thấy lại trong mấy tấm ảnh chụp sảnh biệt thự. Nếu bạn có 1.230 tỷ trong tay, bạn sẽ mua Jodi về đặt ở phòng khách hay cho bảo tàng mượn để ai cũng được xem?

Hóng tiếp trên Yêu Huế

Nguồn tham khảo

Similar Posts

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *